EHUko Energia Berriztagarrien eta Hidrogeno Berdearen Laborategia, ekoizpen “eraginkorrago, fidagarriago eta ekonomikoki lehiakorrago baten” bila

EHUko Gasteizko Ingeniaritza Eskolako Energia Berriztagarrien eta Hidrogeno Berdearen Laborategiaren (ERHV.lab) eginkizun nagusia iturri berriztagarrietatik energia sortzeko sistemak ikertzea eta garatzea da, baita horien aplikazioa aztertzea ere, hidrogeno berdea ekoizteko. Lan horren buru Unai Fernández Gámiz laborategiko zuzendaria da, etorkizuneko industrian eta trantsizio energetikoan funtsezkoa den arlo honetan ikertzen duen taldearekin batera. Laborategiak Energia, Ingurumen eta Teknologia Ikerketarako Zentroaren (CIEMAT) dirulaguntza partziala du.

Zeintzuk dira laborategiaren zeregin nagusiak?

Besteak beste, teknologia berriztagarriak optimizatzen ditugu, bereziki offshore energia eolikoa eta energia fotovoltaikoa, baldintza desberdinetan haien eraginkortasuna hobetzeko; iturri berriztagarrietatik datorren energia erabiliz hidrogeno berdea ekoiztea ikertzen dugu, kostuak murriztu eta prozesua lehiakorragoa izan dadin; adimen artifizialeko ereduak, simulazioak eta algoritmoak garatzen ditugu energia-sistema horien diseinua, kontrola eta eraginkortasuna hobetzeko; eta energia biltegiratzeko sistemak ikertzen ditugu, hala nola fluxu redoxeko bateriak, eta energia berriztagarriekin duten integrazioa. Laburbilduz, laborategiak energia berriztagarriaren sorkuntza eta hidrogeno berdearen ekoizpena eraginkorragoak, fidagarriagoak eta ekonomikoki lehiakorragoak izatea du helburu.

Zenbat pertsonak osatzen duzue taldea?

Gaur egun, EHUko hainbat sailetako 12 irakaslek eta doktoregoko 14 ikaslek osatzen dugu taldea. Horrez gain, EHUko hainbat gradu eta masterretako GRAL eta MALak egiten ari diren ikasleak ere baditugu.

Azkenaldiko proiektu aipagarriren bat?

Joan den abenduaren 31n amaitu zen HIDRURA ikerketa-proiektua, Tecnaliak gidatutakoa. Proiektuaren helburua hidrogeno berdea merkeago, eraginkorrago eta jasangarriago ekoizteko teknologia berriak garatzea izan da. 2024an SPRI Taldearen Elkartek programaren finantzaketa jaso zuen. Helburua izan da osagaiak, ereduak eta prototipoak garatzea, alternatiba horiek industria-mailan lehiakorrak izan daitezkeen egiaztatzeko. Horretarako, hiru aukera teknologiko aztertu dira: itsasoko ura, elektrolisi desakoplatua eta biogasa.

Zer garrantzi du hidrogeno berdearen ekoizpenak industrian eta gizartean?

Industriarentzat, garrantzi handia du elektrifikatzea zaila den sektoreen deskarbonizazioan. Siderurgiak, industria kimikoak, fintze-jarduerak edo tenperatura altuko zenbait prozesuk energia-molekulak behar dituzte, elektrizitateaz gain. Hidrogenoak ikatza, gas naturala edo erregai fosiletatik ekoitzitako hidrogenoa progresiboki ordezkatzeko aukera ematen du. Gainera, uraren elektrolisiaren bidez, elektrizitate-soberakinak hidrogeno bihurtu eta biltegiratu egin daitezke, geroago erabiltzeko. Erregai sintetikoak eta beste produktu kimiko batzuk ekoizteko aukera ere eskaintzen du, eta lehiakortasunerako eta berrikuntzarako elementu garrantzitsua da.

Gizartearentzat, besteak beste, inportatutako erregai fosilekiko mendekotasuna murrizten, segurtasun energetikoa hobetzen eta industria-jarduera jakin batzuei eta garraio astunari lotutako kutsadura gutxitzen lagun dezake. Hala ere, ez da energia-arazo guztientzako irtenbide unibertsala. Elektrolisiaren bidez hidrogenoa ekoizteko elektrizitate eta ur kopuru handiak behar dira, eta energia-galerak gertatzen dira ekoizpenean, biltegiratzean eta erabileran. Horregatik, beharrezkoa da arlo honetan ikertzen jarraitzea.

Euskadiko ehun industriala eta ekonomikoarentzako egungo erronka al da?

Bai, baina ez da soilik energia-arazo gisa ulertu behar, lehiakortasunaren, industria-eraldaketaren eta balio-kate berriak sortzearen erronka gisa baizik. Euskadik energia-intentsitate handiko jardueren presentzia nabarmena duen industria du —siderurgia, fintzea, industria kimikoa, beira, zementua, papera eta abar—, eta horietako batzuk zailak dira zuzenean elektrifikatzeko. Hain zuzen ere, horrelako sektoreetan hidrogeno berriztagarriak zeregin garrantzitsua izan dezake.

Nola laguntzen du laborategiak erronka horri aurre egiten?

Laborategiak lankidetza estua du inguruko ikerketa-zentro eta erakunde teknologikoekin, baita Europako eta nazioarteko unibertsitate eta ikerketa-taldeekin ere. Lankidetza horiei esker, diziplina anitzeko proiektuetan parte hartzen dugu, ezagutzak eta gaitasunak partekatzen ditugu eta energia-teknologia berriak garatzen laguntzen dugu, ikuspegi zientifiko eta berritzailetik.

Gure lana, funtsean, garapen teknologikoaren lehen etapetan kokatzen da. Ezagutza zientifikoa sortzen dugu eta energiaren arloko kontzeptu eta irtenbide berriak aztertzen ditugu, deskarbonizazioaren, elektrifikazioaren eta energia-sistemaren eraldaketaren egungo erronkei aurre egiteko beharrezko oinarri teknologikoak garatzera bideratuta.

Azkenaldian aurrerapen, lorpen edo ondorio aipagarririk lortu al duzue?

Elektrolizagailu alkalino bateko zelula baten funtzionamendu-baldintzak erreproduzitzen dituen CFD (Computational Fluid Dynamics) eredu konputazional bat garatu dugu. Horri esker, iturri berriztagarrietatik abiatuta hidrogenoaren ekoizpen-prozesuak eta sistemak azkarrago eta eraginkorrago optimizatu ahal izango ditugu. Une honetan, eredua baliozkotze-fasean dago.

Halaber, Elkartek 2025 programak finantzatutako SINTETIK ikerketa-proiektuan parte hartzen dugu. I+G proiektu horren helburua da erregai sintetiko berriztagarriak (e-fuels) ekoizteko teknologia berriak garatzea, baita amoniakotik hidrogenoa modu eraginkorragoan eta emisio txikiagoekin ekoiztea ere.

SPRI Taldeak aukera ematen die euskal enpresei haien jardueraren berri emateko bere informazio-kanaletan. Zure proiektua gure gaiekin lotuta badago (I+G+b, digitalizazioa, internazionalizazioa, ekintzailetza, berrikuntza…), Zutaz mintzo gara ekimenean parte har dezakezu. Gainera, laguntza- eta zerbitzu-programetara sar zaitezke.