SMARTdrugs, minbizia duten pazienteentzako medikuntza nuklearra
BiomaGUNE IKZk arrisku handiko erronka teknologiko bat konpondu nahi du: medikuntza nuklearrari aplikatutako farmako mota berri bat garatzea, minbizia duten pazienteak diagnostikatzeko eta tratatzeko. Eta, horretarako, SMARTdrugs proiektu europarrean parte hartzen du, 2024tik Europako hainbat herrialdetako partzuergo batekin batera.
Proiektuak 2027. urtearen amaieran amaitzea aurreikusten du, eta 2,7 milioi euroko finantzaketa du Europako Batzordearen aldetik, Europan merkatu berriak irekitzeko gai izango diren teknologia disruptiboak garatu nahi dituen European Innovation Council programaren barruan.
SMARTdrugs-en kasua da: “Paziente onkologikoari prebentzioan, detekzioan eta tratamenduan alternatiba berriak ematea erronka bat da arlo biomedikoan, klinikoan zein zientifikoan”, dio proiektuaren BiomaGUNE IKZko arduradun Jordi Llop ikertzaile doktoreak. Proiektuak medikuntza pertsonalizatu modernoaren abangoardian dauden erradiofarmakoen belaunaldi berri bat garatu nahi du.
Bere epe luzeko ikuspegia da kimika supramolekularraren aztertu gabeko potentziala aprobetxatzea terapia erradioteranostiko mota berri bat sortzeko, diagnostikoa eta tratamendua konposatu berean konbinatzen dituen estrategia mediko bat. Hau da, gaixotasun bat tresna bakar batekin diagnostikatzea eta horri aurre egitea ahalbidetuko duten tratamenduak sortzea. “Egitura konplexu horiek molekulen bidez gurutzatzen dira, farmako erradioteranostiko supramolekularrak sortzeko aldamio gisa, eta horiek kimika medizinalaren kontzeptu konbentzionala hausten dute”, azaldu du Llop doktoreak.
Zehazki, SMARTdrugs proiektuak kontzeptu-proba bat ezarriko du, egitura horiek farmakozinetika pertsonalizatuko agente erradioteranostiko multifuntzionalen diseinuan duten erabilgarritasuna frogatzeko, eta farmakoak emateko egoera konplexuetan aplikatzeko, biriketako eta garuneko minbizietara zuzendutako administrazioa barne.
CIC BiomaGUNErekin batera, unibertsitateetako, ikerketa-institutuetako eta oinarri teknologikoko enpresetako nazioarteko bazkideek parte hartzen dute. Municheko (Alemania) Unibertsitate Teknikoko Kimika Mediko eta Bioinorganikoko taldeak koordinatzen du, eta honako hauek hartzen dute parte bazkide laguntzaile gisa: Zuricheko Unibertsitateko (Suitza) Kimika Ez-organikoko Institutuak, UMC Utrecht Unibertsitateko Erradiofarmakeutika Zientzietako taldeak, Herbehereetako Printzesa Maximo Zentroarekin batera, Londreseko (Erresuma Batua) Kings College Ingeniaritza Biomedikoko eta Irudi Zientzietako eskolako irudi molekularreko taldeak, Medikuntza Molekularreko Gulbenkian Institutuko (GIMM) Farmakoen eta Diana Terapeutikoen Biokimika Fisikoko taldeak (Portugal) eta BIOEMTECH (Grezia) eta ITM Isotope Technologies Munich SE (Alemania) enpresek.
BiomaGUNE IKZren barruan, Erradiokimika eta Irudi Nuklearreko taldeak, nazioartean esperientzia handia duenak, molekula txikiak, makromolekulak eta nanopartikulak erradiomarkatzeko estrategiak garatzen ditu, haien propietate farmakozinetikoak ezaugarritzen ditu eta diagnostiko-eragile eta/edo teranostiko gisa duten egokitasuna ebaluatzen du.
“Orain arte gauzatutako aldian, SMARTdrugs proiektuak nabarmen egin du aurrera potentzial erradioteranostikoa duten plataforma supramolekularren garapenean”, azaldu du Llop doktoreak. Aurrerapenen artean daude, halaber, “tumore eredu aurreklinikoetako eraginkortasun terapeutikoaren lehen ebaluazioak” eta “erradionuklidoak (diagnostikoak zein terapeutikoak) sartzeko erradiomarkaje-estrategien garapena eta optimizazioa, etorkizun handiko propietateak dituzten hautagai erradioteranostikoen zorroa sortuz”.
Hurrengo urrats gisa, Llop doktoreak azaldu du ahaleginak konposatuen liburutegiaren ebaluazio aurreklinikoa zabaltzera bideratuko direla, animalia-ereduetako biobanaketaren eta farmakozinetikaren azterketa sistematikoen bidez. “Helburu nagusia izango da zehaztea arkitektura supramolekularrak zenbateraino diren gai tumore-ehunean metaketa selektiboa lortzeko”. Azterketa horiei esker, proiektuaren hipotesi nagusia baliozkotu ahal izango da, agente erradioteranostikoen profila hobetzeko mihiztadura supramolekularren propietate farmakozinetiko diferentzialak ustiatzeko aukeran oinarrituta. “Lortutako emaitzetatik abiatuta, etorkizun handiena duten hautagaiak aukeratuko dira, eraginkortasun terapeutikoko azterlanetan ebaluatzeko“, ondorioztatu du Llop doktoreak.
SMARTdrug-ak bezalako proiektuek agerian uzten dute Europako lankidetzak osasunaren arloko berrikuntzan aurrera egiteko duen potentziala. SPRI Taldeak, Basque Enterprise Europe Network-en (EEN Basque) bitartez, Europar Batasunean aholkularitza eta lankidetzarako aukerak eskaintzen dizkie euskal enpresa eta entitateei, nazioarteko ingurunean bazkideak bilatzen eta I+G+Bko proiektuak garatzen lagunduz.
SPRI Taldeak aukera ematen die euskal enpresei haien jardueraren berri emateko bere informazio-kanaletan. Zure proiektua gure gaiekin lotuta badago (I+G+b, digitalizazioa, internazionalizazioa, ekintzailetza, berrikuntza…), Zutaz mintzo gara ekimenean parte har dezakezu. Gainera, laguntza- eta zerbitzu-programetara sar zaitezke.
