Osasun-berrikuntza Europan: finantzaketa-aukerak eta euskal ekosistemaren posizionamendua
SPRIk eta Innobasquek —Euskadiko Enterprise Europe Network sareko kideek— antolatutako jardunaldi teknikoak, Eusko Jaurlaritzak SPRIren bidez sustatuak eta CDTIrekin, Basque Health Klusterrekin, BIOEFekin eta Kataluniako Unibertsitate Politeknikoarekin elkarlanean garatuak, aukera eman du aztertzeko nola ari diren bilakatzen osasunaren arloko I+G+b-ko nazioarteko lankidetzarako finantzaketa-aukerak Horizonte Europa programaren barruan, eta zer ondorio izan ditzaketen bizitza-zientzien euskal ekosistemarentzat.
Europako ekimenak bere baliabideen zati esanguratsu bat bideratzen du arlo honetara 1. Klusterraren (Osasuna) bidez; kluster hori erronka nagusietan zentratzen da, hala nola biztanleriaren zahartzea, osasun-sistemen jasangarritasuna edo diagnostiko zehatzagoen garapena.
Deialdi hauetan dagoen lehia handiak proposamenak aldez aurretik prestatzea eta nazioarteko partzuergo sendoak eratzea eskatzen du.
Ikerketatik osasun-inpaktura
Jardunaldian nabarmendutako alderdi nagusietako bat osasun-sistemetan benetako eragina duten proiektuetarako gero eta orientazio handiagoa da. Proposamenek hasieratik azaldu behar dute nola balioztatuko den teknologia ingurune klinikoetan eta nola txerta daitekeen ospitaleetan edo osasun-sistemetan.
Horizonte Europa programaren barruan, European Innovation Council-en tresnek, hala nola EIC Pathfinder eta EIC Transition programenak, fase goiztiarretan dauden teknologia disruptiboak babesten dituzte eta merkatura hurbilago dauden heldutasun teknologikoko mailara eboluzionatzen laguntzen dute. Ikuspegi horren helburua da “Heriotzaren Harana” deiturikoa murriztea, hau da, ikerketa akademikoaren eta haren aplikazio industrial edo klinikoaren arteko arrakala.
Halaber, EU Mission on Cancer bezalako ekimenak ere nabarmentzen dira; ekimen horrek 2030a baino lehen hiru milioi pertsonaren bizi-kalitatea hobetzea du helburu, minbiziaren prebentzioan, diagnostikoan eta tratamenduan oinarritutako proiektuen bidez.
Era berean, sektore publiko-pribatuko partzuergoek —esaterako Innovative Health Initiative programak— 2.400 milioi euroko aurrekontua dute eta industriaren parte-hartze garrantzitsua eskatzen dute.
Finantzaketa-eredu berriak
Europako finantzaketak plangintza estrategiko handiagoa eskatzen duten eredu berriak txertatzen ari da. Saioan azpimarratutako aldaketa garrantzitsuenetako bat Lump Sum justifikazio-sistema da; sistema horrek ordainketak aurrez definitutako mugarri teknikoak betetzeari lotzen dizkio. Eredu honek kudeaketa administratiboa sinplifikatzen du, baina proiektuaren arrisku teknikoa handitu dezake.
Gainera, partzuergoek herrialde desberdinetako bazkideak integratu behar dituzte eta araudi-eskakizun espezifikoak bete; besteak beste, giza parte-hartzea duten proiektuetan saiakuntza klinikoen eranskinak sartzea edo berdintasun-planak izatea.
Lehentasunezko teknologiak
Horizonte Europa programak osasunean eraldaketa-ahalmen handia duten teknologiak lehenesten ditu, hala nola diagnostikoan aplikatutako adimen artifiziala, giza biki digitalak, terapia aurreratuak, nanomedikuntza, ehunen bioinprimaketa, erradioteragnostikoa edo diagnostiko eramangarriko soluzioak (point of care).
Biomedikuntzarekin lotutako adimen artifiziala bezalako arloetan proposamenen hazkundeak deialdien lehiakortasun maila handitu du; ondorioz, bikaintasun zientifikoa konbinatu behar da balioztatze klinikorako eta ustiapen teknologikorako estrategia argi batekin.
Euskal ekosistemaren gaitasunak
Euskal ekosistemak dagoeneko parte hartzen du arlo horiekin lotutako Europako proiektuetan. Jardunaldian zehar deialdi horietan izandako hainbat arrakasta-kasu aurkeztu dira. CIC biomaGUNE zentroak, adibidez, CROSSBRAIN proiektuan parte hartzen du —garunaren estimulaziorako nanomaterialetan oinarritua— eta SMARTdrugs proiektuan, radiofarmakoen garapenera bideratua.
Bestalde, BioKeralty enpresak IN-ARMOR proiektuan parte hartzen du —antimikrobianoekiko erresistentziaren aurkako epigenetikan oinarritua— eta OPADE proiektuan, depresio-nahasmendu larria duten pazienteentzako antidepresiboen eraginkortasuna optimizatu eta aurreikustea helburu duena, analisi multiomikoaren eta AAko tresna prediktibo baten bidez.
Eskualde mailan, Basque Digital Innovation Hub bezalako ekimenek posizionamendu hori indartzen dute, enpresei teknologia digital eta jasangarriak txertatzen lagunduz. BDIHko Medikuntza-gailuen eta Osasun Digitalaren nodoak 50 aktibo teknologiko baino gehiago ditu, kontzeptu-frogak eta balioztatzeak egiteko aukera ematen dutenak teknologia horietan inbertsioak egin aurretik.
Deialdien aurreko prestaketa
Europako osasun-programetan parte hartzeak aurreikuspena eskatzen du. Partzuergoak askotan deialdiak ofizialki argitaratu aurretik eratzen dira, lan-programen lehen zirriborroetan oinarrituta.
Bioteknologian, teknologia medikoan edo osasun digitalean soluzioak garatzen dituzten euskal enpresentzat, Europako deialdiek berrikuntza-estrategiak osatzeko aukera eskaintzen dute, baldin eta haien gaitasun teknologikoen eta programaren lehentasunen artean egokitzapen argia badago.
Enterprise Europe Network-eko euskal nodoak (EEN Basque), SPRIk koordinatua, laguntza espezializatua eskaintzen die euskal enpresei Horizon Europe programan parte hartzea sustatzeko. Aholkularitza pertsonalizatuaren, nazioarteko bazkideen bilaketaren, proposamenen kalitatea hobetzeko prestakuntzaren eta proiektuen kudeaketan ematen den laguntzaren bidez, EEN sareak funtsezko baliabidea bihurtzen da ETEek Europako programa honetan arrakasta izateko aukerak handitzeko.
