Eusko Jaurlaritzak abian jarri ditu gaur egungo muga-zergen egoerari erantzun publiko-pribatua emateko lehen 3 mahai sektorialak

• • Mikel Jauregi sailburuak abian jarritako neurrien lehen ondorioak eta egoera berriak euskal industrian duen eraginaren analisia aurkeztu ditu.

   

  Mikel Jauregi Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasuneko sailburuak —prentsaurrekoan izan dira berarekin Andoitz Korta Industria Sustatzeko sailburuordea, Jon Ansoleaga SPRI Taldeko zuzendari nagusia eta Nagore Bonilla Basque Trade & Investment-eko zuzendari nagusia—Imanol Pradales Lehendakariak iragarritako mahai sektorialen egutegiaren berri eman du gaur. Mahai sektorialetan gaur egungo muga-zergen egoerari eman beharreko erantzun publiko-pribatua eta horrek euskal industrian duen eragina aztertu, eztabaidatu eta koordinatuko dira. Industria Defendatzeko Taldearen lan-testuinguruan, Eusko Jaurlaritzak sektorekako entzute-plan honi ekin dio, eta, horretarako, Ipar Amerikako muga-zergen eraginari buruz egin duen analisia eta informazioa partekatuko ditu.

  Eusko Jaurlaritzak hilabeteak daramatza lanean enpresekin, enpresa-elkarteekin, klusterrekin, foru-aldundiekin eta merkataritza-ganberekin batera, Donald Trumpen Administrazioak ezarritako muga-zergek euskal ekonomiaren hainbat sektoretan eragiten dituzten ondorioei aurre egiteko. Apirilean, zuzeneko laguntzen eta abalen bidez, 2.100 milioi eurotik gorako ezkutu komertziala adostu zuen Industria Defendatzeko Mahaian, enplegua eta euskal industriako sektore kaltetuenetako enpresak babesteko.

  AEBen eta EBren arteko merkataritza-hitzarmena argitzen doan heinean, dagoeneko posible da analisi sektorialagoa egitea eta egoerak gehien eragiten dien sektoreak zehaztea, hala behar handiena duten industria-eremuetarako neurrira egindako laguntzak diseinatu ahal izatea.

  Helburu horrekin, mahai sektorialak deituko dira, Eusko Jaurlaritzak berak dagoeneko abian jarritako ekintzen jarraipena egiteko eta, batez ere, egoera berriak gehien eragiten dien sektoreen eta enpresen kezkak, interesak eta beharrak zuzenean ezagutzeko.

   

  Horretarako, sekore horiek lehenesteko irizpide batzuk zehaztu dira:

  • esposizio-bolumena, zuzeneko eragina
  • zeharkako eragina
  • beste merkatu batzuekiko muga-zerga erlatiboa
  • tokiko konpetentziarik baden

  Hala, mahai sektorial horiek sortzeko lehentasunezko 3 sektore identifikatu dira.

   

  • Sektore siderurgikoa:
    • Nazioarteko merkataritzak eragin handia du sektore siderurgikoan, eta garrantzi handia du Euskadiko esportazio-egituran. 261 milioi euro, esportazio siderurgiko guztien % 13 AEBra bideratzen dira.
    • 232. atalean % 50eko muga-zerga ezarriz gero, euskal enpresek lehiakortasuna gal dezakete. Horri gehitu behar zaio kuoten inguruan oraindik zabalik dagoen negoziazioak (TRQ) sortzen duen ziurgabetasuna eta, horrek, Ipar Amerikako merkaturako sarbide egonkorra baldintzatzen du.
    • Sektorea EAEko manufaktura-industriaren trakzio-jarduera denez, eta teknologiaren eta zerbitzu aurreratuen esparruetan duen eragina kontuan hartuta, beharrezkoa da eraginak aurreikustea eta arintze-estrategiak egituratzea, mahai sektorial honetatik koordinatuta.

   

  • Fabrikazio aurreratuaren sektorea:
    • Fabrikazio Aurreratuaren sektoreak lehentasuna du, EAEko kanpo-merkataritzan duen pisu estrategikoa dela eta. 272 milioi euro AEBra esportatzen dira, sektorearen esportazio guztien % 15.
    • Azken produktuak % 15eko muga-zerga badu ere, osagai askok % 50eko zerga dute 232. atalean, eta horrek arrisku gehigarriak sortzen ditu balio-katean eta nazioarteko lehiakortasunean.
    • Europako Batasunak arlo horretan duen posizioa beste lehiakide batzuena bezalakoa da, edo are hobea, eta AEBn tokiko industria gutxi egoteak mugatu egiten ditu barne-hornikuntzako aukerak, eta horrek indartu egiten du merkatu horren interes estrategikoa.
    • Horrez gain, sektorea intentsiboa da teknologiari eta ezagutzari dagokienez, eta beste industria-eremu batzuetan eta zerbitzu aurreratuetan eragiteko ahalmena du.

   

  • Automobilgintza:
    • Automobilgintzaren sektoreak, nahiz eta AEBrako zuzeneko salmentak sektorearen esportazioen % 3 baino ez izan, zeharka esposizio handia du, Frantziako eta Alemaniako hornidura-kateetan integratzen delako, horiek baitira AEBra Europatik ibilgailu gehien esportatzen dituztenak.
    • Automobilgintzak Europan egun bizi duen ahultasun-egoerak —ibilgailu elektrikoranzko trantsizioa, arautzeko presioak eta eskariaren dezelerazioa direla eta— areagotu egiten du EAEko sektorearen ahultasuna, Estatu Batuetako merkatuan sartzeko baldintzetan gertatzen ari diren aldaketak kontuan hartuta.
    • Ibilgailu bukatuentzako % 15eko muga-zergak, eta osagaietan aplikatzen direnak batuta, tokiko fabrikatzaileen eta USMCAko bazkideen lehia bizia indartu dezake, eta horrek arriskuak aurreikusteko eta egokitzapen-neurriak definitzeko jarraipen espezifiko eta koordinatuaren beharra areagotzen du.

   

  Lehenengo mahaia datorren astelehenean, hilak 15, egingo da, Euskadiko Parke Teknologikoaren Arabako egoitzan, Miñaon, eta Siderurgiari buruzko Mahai Sektoriala izango da. Hurrengo biak hilaren 22an eta 29an egingo dira, Automobilgintzari eta Fabrikazio Aurreratuari buruzkoak, hurrenez hurren, biak Bilbon.

  Azken batean, mahai sektorial erabat operatiboak jarri nahi dira martxan, eta, mahai horietan, Eusko Jaurlaritzako Industria eta Ogasun sailetako arduradunak, hiru foru-aldundietako ordezkariak, mahai bakoitzari dagozkion klusterrak, merkataritza-ganberak, enpresa-elkarteak eta enpresa-eragile jakinetako ordezkariak egongo dira. Mahai horiek arinak izango direla eta akordio egiaztagarriak lortzea ahalbidetuko dutela ziurtatzeko, mahai bakoitzak gehienez 15 kide izango ditu.

  Mahai sektorialak aldian behin bilduko dira hasieran, baina ezohiko bilerak ere egin daitezke, salbuespenezko egoerak direla eta. Beharrezkotzat joz gero, gai espezifikoak jorratzeko lantaldeak eratu ahal izango dira.

   

  Eusko Jaurlaritzaren neurrien lehen ondorioak

   Aipatu den moduan, Eusko Jaurlaritzak hilabeteak daramatza lanean enpresekin, enpresa-elkarteekin, klusterrekin, foru-aldundiekin eta merkataritza-ganberekin batera, Donald Trumpen Administrazioak ezarritako muga-zergek euskal ekonomiaren hainbat sektoretan eragiten dituzten ondorioei aurre egiteko. Uda baino lehen, Eusko Jaurlaritzak, zuzeneko laguntzen eta abalen bidez, 2.100 milioi eurotik gorako ezkutu komertziala adostu zuen Industria Defendatzeko Mahaian, enplegua eta euskal industriako sektore kaltetuenetako enpresak babesteko.

  Neurri horietako bat berrikuntzaren eta produktu bereiziaren aldeko apustua zen, muga-zergen aldaketen aurrean erresilienteagoa baita. Zentzu horretan, Eusko Jaurlaritzak 27 milioi eurotan handitu du HAZITEK deialdia, guztira 120 milioiraino. Horri esker, aurkeztutako proiektuen % 77 lagundu dira, hau da, aurkeztutako 984 proiektuetatik 762. Horrela, Eusko Jaurlaritzak bete egin du Imanol Pradales Lehendakariak sustatutako Industria Defendatzeko Mahaian hartutako konpromisoetako bat. Zehazki, hasierako 93 milioi euroen aldean, programak 120 milioi izango ditu.

  Muga-zergen egoera berriak gehien eragin dien sektoreek, hala nola automobilgintzak, makina-erremintak eta siderurgiak, jaso dute aurrekontu-igoera horretan laguntza berezia; programaren dirulaguntza osoaren % 50 baino zertxobait gehiago jaso dute.

   

  Euskal industrian izandako eraginaren analisia

  AEBrako esportazioak 1.991 milioi eurokoak izan ziren 2024an, eta balio erantsi handiko produktuak izan ziren gehienak. Balio txikiko esportazio horiek guztiak ia bideraezinak dira merkatuaren ikuspegitik, % 15eko muga-zergak baitituzte. Eragin zuzena eta zeharkakoa kontuan hartuta (350 milioi euroko gainkostua, 700 milioi euro inguruko salmenta-murrizketa guztira), eragin handiena izan dezaketen industria-sektoreak siderurgikoa, makina-erreminta eta automobilgintza izango dira. Horiei mahastizaintza eta ardogintza sektorean duen eragina gehitu behar zaie.

  AEBko muga-zergen balizko eragin zuzenaren egungo egoeraren arabera, Euskadik AEBra egiten dituen esportazioek 349 milioi euro inguruko gainkostua izan dezakete.

  Eragindako produktuen salmentak % 22-27 inguru murriztuko direla kalkulatzen da, merkatuak ekoizpena birkokatzeko duen malgutasunaren arabera.

  Euskal enpresa askok Alemaniara, Frantziara edo Italiara esportatzen dituzte beren produktuak, eta han eraldatu eta AEBra bidaltzen dituzte gero. Helmugan % 15eko muga-zergak zeharka eragingo du hornikuntza-kate osoan, eta tenkatu egingo du ekoizpen globala.

  Guztira, salmentak 700 milioi inguru murriztu daitezke. Egungo input- eta output-ereduetan oinarrituta, agertoki berri horrek Euskadiko BPGa % 0,33 inguru jaistea eragingo luke.