Rubí: «Funtsezkoa da zure kultura ez galtzea eta zure sustraiekiko lotura gordetzea»

Zazpi hamarkada dira Arabako industriak RUBÍ sortzen ikusi zuela. Automobilen industriarako estanpazio, profilaketa, soldadura eta muntaketako esparruan oso bokazio luzea du enpresak eta ordutik piezen eta metalezko osagarrien fabrikatzaile gisa erreferente bihurtu da munduko sektore exijenteenarentzat. Erreferentziazko hornitzailea da Mercedes, Stellantis, Volkswagen eta antzeko erraldoientzat; gaur egun bi fabrika ditu Gasteizen, eta instalazioak ditu Abreran (Bartzelona), Ribadavian (Ourense) eta Brandys Nab Labem-en (Txekiar Errepublika). Gaur egun, konpainiak 400 profesional ditu plantillan eta joan den urtean ia 130 milioi euroko balioa saldu zuen —kontatu zuen duela gutxi zuzendari nagusiak, Ricardo Romonek, Made in Basque Country programan—.

Hortaz, zuen helburua metalak domestikatzea eta ingeniari eta diseinatzaileen zerbitzura jartzea da, haien ametsak fabrika ditzaten…

Hori da, gure aurreko esloganak materialak zizelkatzen ditugula zioen. Azken finean, estanpazioko, profilaketako, soldadurako eta metalezko materialen askotariko loturetako prozesuak lantzen ditugu, eta, hain zuzen ere, ingeniari eta diseinatzaileentzat egiten dugu lan, bereziki automobilgintza-sektorean, ahalik eta produkturik onenak diseinatzeko aukera izan dezaten. Gure aspirazioa etorkizunean berrikuntzatik abiatuta bezeroaren beharretara oso bideratutako irtenbide gehigarriak sartu ahal izatea da.

Fabrikatzen dutena eta non egiten duten ikusiz gero, erreparatu daiteke autoen ia 30 modelok Rubíren piezak dituztela gaur egun…

Gasteizen estanpazio eta soldadurako bi fabrika ditugu, baita egoitza nagusia eta Rubinnova teknologia-zentroa ere; horrez gain, fabrika oso polita daukagu Rivadavian, Ourense probintzian, eta bereziki Vigoko Stellantis fabrikari zerbitzua emateko egiten du lan. Gainera, bi kolaborazio ditugu gure prentsekin lan egiten duen Briviescako enpresa batekin, eta beste bat Polonian, gure jabetzako soldadura-lerro batean. Gure plan estrategikoaren barnean, erdialdeko Europan, Marokon eta antzeko helmugetan jarduteko asmoa dugu. Batez ere hiru enpresa-talderentzat egiten dugu lan: Stellantis, Volkswagen y Mercedes.

70 urte geroago, zer puntutan dago RUBI?

Oso une pozgarrian gaude, atzemateko arrakasta handia izan baitugu Mercedesen Van Ea plataforma berriarekin, bai bere private bertsioan (pertsonak mugitzen ditu), bai merkataritzako bertsioan (salgaiak mugitzen ditu). Horien artean, gainera, hauek atzeman ditugu: aluminiozko piezak, bista-piezak (sektorean haragizko deitzen diegu), esekitze-besoa (txasiseko piezak dira)… Oso pozik gaude atzemateagatik, eta, batez ere, gure bezeroak erakutsitako konfiantzagatik. Era berean, Stellantisen STLA S plataforma elektrikoarentzat atzeman dugu, eta, neurri apalagoan, Volkswagen taldearen A entry plataforma elektrikoarentzat. Hortaz, oso pozik gaude eta itxaropenez begiratzen diogu etorkizunari, zalantzak izan arren.

Lanpostuan urte pare bat egonda eta sektorean oparoaldi-urte batzuk bizi ondoren, orain sektoreko fronte guztietan aldaketa erraldoien garai bat datorkizu gainera, ezta?

Jabari publikokoa denez, sektoreak ziurgabetasun handia bizi du. Hainbat aldaketatan ari gara lanean, hala nola motorizazio elektrikora aldatzea, mugikortasun-eredua (batez ere hiri handietan erabiltzegatik ordaintzeko, ez kotxea jabetzan izateagatik), gidatze autonomoa, auto konektatuari eta interkonektatuari lotuta… eta nabarmen aldatuko dute mugitzeko dugun modua. Azken finean, gure sektoreko eta beste askotako egoera aldatuko duten aldaketa asko. Benetan uste dut deskarbonizazioaren eta elektrifikazioaren helburua nahastu ditugula, eta Europatik ez dugula asmatu debeku-ereduarekin teknologia-neutraltasuneko eredu hain ez dogmatiko baten aurrean, ingurumena gehiago errespetatzen duten ereduak erostea sustatuta. Intuizioaren kontrakoa eman dezake, baina agian duela urte batzuk ere konbustio-kotxeak saldu behar genituen. Hau zioen behin irakurri nuen ikerketa batek: kotxe zaharragoen (eta, beraz, kutsagarriagoren) % 20ren zirkulazioa kenduta, eta askoz ere eraginkorragoak diren (Euro 6) konbustioko kotxe berriekin ordezkatuz gero, atmosferako CO2 emisioen % 77 ezabatuko litzateke.

Eta hortik urrun…

Kontrakoa gertatu da. Automobil-parkea gero eta zaharragoa da, jendeak ez baitaki zer erosi, eta Espainian batez bestean 8 urteko adineko parkea izatetik 13 urtetik gertu egotera pasa gara; hortaz, are gehiago ari gara kutsatzen.

Eta horrek zertara behartzen du RUBI bezalako enpresa bat?

Gure erantzuna sei ardatzetan egituratu da gure plan estrategikoaren barruan, hala nola berrikuntza eta dibertsifikazioa, pertsonen eta eraldaketa digitalaren aldeko apustua eginda, eraginkortasunaren bidez bikaintasuna bilatuta eta inguruan eragin positiboa izanda.

Elektrikoa, hibridoa, diesela, gasolina, Txina, Europa… Zer argazki ari zaio gelditzen automobilgintzari?

Egiaz, argazkia zalantzazkoa da. Auto elektrikoaren aldeko apustuak ia pentsamendu suizida dirudi Europako industriarentzat. Punta-puntakoa da automobilak fabrikatzen, baina Txinako enpresek menderatzen duten teknologia hartu dugu esku artean. Urte askotako abantaila dute, eta zaila izango da horri aurre hartzea; izan ere, gu haiek atzematen saiatzen gara, eta haiek, berriz, gu baino askoz azkarrago egiten dituztenez berrikuntzak, handitzen doa teknologia-arrakala. Pasadizo gisa kontatuko dut Automozioaren Klusterrean askotariko kotxeak ikertzen ditugula, desmuntatuta eta piezak kenduta, osagarriak aztertu ahal izateko. Aurten BYD Seal modeloa aukeratu dugu…

Eta?

Mundua atzekoz aurrera dagoela dirudi. Lehen txinatarrek kopiatzen zutela aldarrikatzen genuen, eta orain gu ari gara haien teknologia argitzen saiatzen, punta-puntakoa baita. Txinan oraindik gauza merkeak eta kalitate gutxikoak egiten direla uste duena oker dago. Oroitzen dut 2018an Shangain automobilen azoka bat bisitatzean harrituta geratu nintzela; bertan ikusi nuen Txinan oso aurreratuta zeudela askotariko motorizazioetan eta prezioan oso lehiakorrak zirela. Uste nuen ez zirela Europara iritsiko, baina hemen dauzkagu. Edonola ere, teknologia elektriko puru batera igarotzetik hurbil gaudela dirudi, eta uste baino gutxiago ari da sartzen, oztopoak baititu (bateriak, autonomia, karga, sortze elektrikoa, birziklatzea, fabrikatzea, ingurumenekoak…). Toyota bera ere prest dago isunak ordaintzeko, deskarbonizatzeko helbururako egokitzat jotzen ez duten teknologia baten aldeko apustua egin beharrean. Hain zuzen ere, beste teknologia mota batzuk daude; esaterako, hidrogenoarenak energia biltegiratzeko eta sarean energia-eskaria ez dagoenean ekoizteko balio dezake. Erregai gisa erabil daiteke, erregai-pilaren teknologiaren bitartez zein konbustioko egungo motorretan. Azkenik, trantsizioko teknologia batzuek range extender gehitzen dute, bateriari zuzenean sartzen zaion energia ekoizten duen gasolina-sorgailu moduan. Haien bizi-zikloak luze hitz egiteko aukera ematen duten bateriak eta ez dut luzatu nahi…

RUBIz hitz egitea historiako 70 urtez mintzatzea da… Zein da enpresa honen arima?

Zalantzarik gabe, RUBIren arima bertako pertsonak dira, esperientzia handia duten pertsona konprometituak. Hauek dira gure helburuak: guztiak kontuan izateko parte-hartzea gehiago lantzea, haien talentua garatzea eta enpresako kultura garatzea. Oinarri horiek guztiak eta beste batzuk dagoeneko lantzen ari garen plan estrategikoko pertsonen ardatzean daude.

Ziurgabetasun handi horren irtenbidea haztea da?

Nire ikuspuntutik, hazteagatik hazteak ez du zertan beti estrategia egokia izan. Beti iruditu izan zait egokiagoa errentagarritasuna, nahiz eta egia den eskalako ekonomiekin hazteak orokorrean emaitza hobea dakarrela, baina ez beti. Edonola ere, izan ditugun atzemateak direla eta, datozen urteotan nabarmen eta etengabe haziko gara.

VolksWagengo CEOak duela gutxiko elkarrizketa batean ohartarazi zuen euroaren sektorearentzat festa amaitu dela…

Oro har, mezu handi-mandietatik ihes egiten dut, baina egia da jada gertatu dela beste sektore batzuetan, esaterako ehunen sektorean edo elektronikoan, eta azkenean Asiara joan da horien ekoizpena. Uste dut, edo sinetsi nahi dut, automobilgintzaren sektorea, balioa eta lanpostuak sortzeko duen garrantzia kontuan hartuta, sektore erresilientea izango dela, eta, guztion, erakundeen eta partikularren laguntzarekin, lehiatzen jarraitu ahal izango dugula. Baina ohartu behar dugu elektrifikaziora pasatzeak konbustio-motorrak barnean hartzen dituzten pieza asko kanibalizatzen dituela, eta horrek, zoritxarrez, lanpostu asko galtzea ekarriko du. Bestalde, orain, Txinako autoen % 10 saltzen baldin bada, lehen Europan 15 milioi automobil ekoizten eta saltzen zirenean, 1,5 M-ko ekoizpen-ahalmena soberan dago, hau da, bost bat muntatze-instalazio. Espero dugu dirudien moduan Txinako fabrikatzaileak Europara etortzea ekoiztera, eta espero dut, berriro ere diot, gu gai izatea Europan dugun industria-ekoizpena defendatzeko. Bestela, erakarpen-parke tematiko handi bihurtuta ikusten dugu gure burua beste kontinenteetako bisitariei erakutsiz: garai batekoa, distiratsua, arte bikaina, hiri ederrak eta antzinako hondakinak.

RUBIren aurretik Euskadiko kooperatibismo tradizionaletik sortutako enpresetan egin zenuen lan urte askoan. Nola begiratzen da horizonte globalera sustraiak galdu gabe?

Niretzat ezinezkoa da kontrakoa egitea, ezin dira sustraiak galdu munduko ortzi-mugara begiratzean. Urte askotan tokatu zait Txinara, Indiara, Mexikora… joatea. Mundu osora, orokorrean, eta beti izan da garrantzitsua herrialdera eta kulturara egokitzea, baina zure muina galdu gabe. Marketineko aipu batean laburtzen dut: Think global, act local. «Funtsezkoa da zure kultura ez galtzea eta zure sustraiekiko lotura gordetzea. Konparazio gisa balio dezakete Bowlbyren giza atxikimenduari buruzko lanek, eta haren bitartez, itzultzeko leku seguru batetik, nola arriskatu gaitezkeen beste mundu batzuk esploratzera, nola berritu dezakegun… Euskal kooperatibismoa ikasbide izan dut urte askotan, guztien onerako ideiekin pertsonalki identifikatuta sentitzen naiz eta betirako markatu du nire bizitza ikusteko modua. RUBIn, kooperatiba ez garen arren, beti saiatu gara haren printzipio batzuk sustatzen, parte-hartzea esaterako.