Universal Omics: “Gaixotasun metabolikoak ikertu eta tratatzeko AA erabiltzeko unea da”
Universal Omics bioteknologia konputazionalean espezializatutako enpresa bat da, adimen artifiziala eta datuen erabilera aurreratua erabiltzen dituena botiken eraginkortasuna kalkulatzeko gaixotasun ez-transmitigarrietan, hau da, jatorri metabolikoa duten gaixotasunetan. Haren sortzaile eta CEO Matxalen Uriartek proposamen berritzaile honek nola funtzionatzen duen eta ikerketa farmazeutikoa eraldatu nahi duen konpainia baten erronka eta aukera nagusiak zein diren azaldu du.
Transmititu ezin diren patologia metabolikoak ditu ardatz Universal Omics-ek, hala nola kardiopatiak, diabetesa, obesitateari lotutako arazoak edo baita covid iraunkorra ere. Hurbilketaren abiapuntua metabolismoa oso ondo konpentsatutako eta nodo ugariz osatutako sare gisa aztertzea da. “Molekula batek intentsitate handiagoz jotzen du puntu batzuetan beste batzuetan baino, eta guk kalkulatzen dugu printzipio aktibo horrek nola eragingo dion diana terapeutikoari, eta nola deskonpentsa ditzakeen beste ibilbide eta nodo metaboliko batzuk”. Ikuspegi integratu honi esker, albo-ondorioak aurreikus daitezke, eta farmako baten benetako eraginkortasunari buruzko iragarpenak hobetu.
Uriarte doktorearentzat, gaur egungo momentua bereziki aproposa da orain arte aztertzeko zailtasun handiak zituzten patologietan aurrera egiteko. “AAri esker, askotariko datuak eskuratu eta prozesa daitezke: hainbat motatako datu omikoak (datu biokimikoak), farmakologikoak, klinikoak eta abar”. Iturri hauen guztien azterketa bateratu batean integratzea da, bere ustez, biozientzien erronka handienetako bat.
Bihotzeko gaitzak aztertzetik hasi da enpresa, hasieran arritmietan zentratuz. Uriarte doktoreak gogorarazi duenez, “ez dago arritmia sendatzen duen botikarik; pasarteak saihesten laguntzen duten botikak baino ez daude, baina benetan sendatzen dituena gailu medikoak dira”. Azaldu duenez, disfuntzio hau (batez ere metabolikoa) konpontzeko botika eraginkor bat diseinatzeak datuen ezagutza eta prozesamendu maila oso konplexua eskatzen du.
Datuen integrazioa, erronka globala
Universal Omics-en etorkizunari dagokionez, aukera-eremu zabala identifikatzen du Uriartek, baina baita erronka ugari ere. Izaera ezberdineko datuen integrazioa erronka globala da: “Datu biokimikoak ez daude datu klinikoekin integratuta, eta hori arazo unibertsala da”, azaldu du.
“Txikitasunean” konpontzeko lanean ari da enpresa, gaixotasun batetik bestera. “Bihotzeko gaitzaren aterkiaren barruan arritmietatik hasi gara, eta espero dugu urtebetean bihotzeko disfuntzio guztiak burutu ahal izatea”. Hortik aurrera, bere helburua da kontzeptu eta kalkulu-prozesu bera aplikatzea beste patologia batzuei. “Epe ertaineko etorkizunean, kutsagarriak ez diren gaixotasun guztiei heldu nahi diegu”.
Hori lortzeko, CEOak laguntza ekonomiko iraunkorra izatearen garrantzia azpimarratzen du. “Datuak nola prozesatu eta kalkuluak nola egin jakiteaz gain, merkaturako irteera eta gaixotasun berrietarako ondorengo garapen hau guztia sostengatuko duen finantzaketa behar dugu”, amaitu du.
SPRI Taldeak enpresei laguntzen die 2024ko Adimen Artifizial Aplikatua eta Datuaren Estrategia laguntza-programaren bidez. Programa horrek Euskal Autonomia Erkidegoko konpainietan AAren erabileran oinarritutako proiektuak babesten ditu, frogapen-efektua dutenak eta Euskadin teknologia horren eskaintza eta eskaria aktibatzea ahalbidetzen dutenak, enpresei lehiakortasuna handitzeko tresnak emateko helburuarekin.
