Javier Finez (Gogoa): “ReHablak hizketa-nahasmenduen errehabilitazioa modu integral batean lantzeko aukera ematen du”
Gogoa Abadiñon egoitza duen enpresa da, produktu eta zerbitzu teknologikoak diseinatzen eta garatzen dituena, osasunaren arloan pertsonen bizi-kalitatea hobetzeko helburuarekin. Errehabilitazio robotikoan eta exoeskeletoan egindako jardueraz gain, ReHabla proiektua sortu du orain, ingurune eleaniztunetan hizketa-nahasmenduen errehabilitazioan bideratutako proiektua. Online plataformak ariketa pertsonalizatuak eta adimen artifiziala konbinatzen ditu kontsultatik kanpoko prestakuntza jarraitzeko, logopedak gidatuta. Javier Finez enpresako bazkide sortzaileak elkarrizketa honetan azaldu du nola gauzatu duten ekimena eta zer onura ekar diezazkiekeen paziente eta profesionalei.
Nola sortu zen ReHabla?
Iktusa edo bizkarrezur-muineko lesioa izan duten pertsonekin edo gaixotasun neurologikoak edo endekapenezkoak dituztenekin egiten dugun lanean ikusten dugunez, mugikortasun-arazoez gain, zailtasunak ager daitezke aurpegiko eta aho-aurpegiko muskuluak kontrolatzeko. Alterazio horiek ahoskeran edo intonazioan eragina dute. Horrela, gure katalogoa online plataforma batekin zabaltzeko aukera ikusi dugu, hizketa ariketa irisgarri eta motibagarrien bidez entrenatzeko. Gure errehabilitazio-unitateen eskaintza zabaltzea zen asmoa, gune bakar batetik arreta integrala, osoa eta pertsonalizatua eskaintzeko, paziente bakoitzaren behar espezifikoetara egokituta. Patologia neurologikoen errehabilitazioan bereziki garrantzitsua den arren, artikulazioan edo hizketa-produkzioan zailtasunak dituzten beste pertsona batzuentzat ere baliagarria izan daiteke.
Zertan datza tresna?
Logopedia saio presentzialen lana osatzen ditu ReHablak. Profesionalak ariketa pertsonalizatuak egokitzen ditu eta pazienteak etxean egiten ditu ordenagailu edo tableta eta mikrofono baten bidez. Hala, entrenamenduaren maiztasuna handitu daiteke, eta hori garrantzitsua da astean saio bakarra izanez gero; logopedak, berriz, pazientearen eboluzioa jarraitzen du. Entrenamendu intentsibo eta pertsonalizatua egitea ahalbidetzen duen tresna da, errekuperazio eraginkorragoa eta denbora tarte txikiagoan emaitza hobeak lortzea ahalbidetzen duena.
Azken urtean, datu-basean estimulu berriak automatikoki txertatzen dituen interfaze bat garatu dugu. Adibidez, /r/ soinua lantzeko, soinua duten hitzen errepertorioa zabal dezakegu. Horri esker, edukiak pazientearen beharretara eta logopedia-profesionalen prozeduretara egokitu daitezke.
ReHabla aplikazioak errehabilitazioa modu integralean lantzeko aukera ematen du. Robotikaren eta exoeskeletoen bidez mugikortasuna berreskuratzeaz gain, beste ondorio batzuei buruzko lana ere egiten dugu, hala nola iktusari edo gaixotasun neurodegeneratiboei lotutako ahozko komunikazioko zailtasunak.
Nola errazten du logopedaren lana?
Adimen artifizialak pazientearen praktikak aztertzen ditu eta hainbat alderdi ebaluatzen ditu, hala nola artikulazioa, azentuazioa, erritmoa edo intonazioa. Informazio horrekin, bilakaerari buruzko txostenak sortzen ditu, eta, horien bidez, logopedak jakin dezake nola lan egin duen kontsulten artean, zailtasun errepikariak detektatzen ditu eta hobetzen dituen alderdiak identifikatzen ditu. Profesionalak helburu terapeutikoak ezartzen ditu eta praktikak esleitzen ditu. Lortutako datuek entrenamendua pixkanaka egokitzen eta hurrengo saioetan zer indartu behar duen erabakitzen laguntzen diote. Esperientzia klinikoa praktika ohikoagoarekin eta jarraipen-gaitasun handiagoarekin konbinatzea bilatzen dugu. Hitz gutxitan esanda, klasera joan eta irakasleak etxetik praktikatzen eta aurrera egiten jarraitzeko ariketak bidaltzea bezala da, ikaskuntzaren erritmoa galdu gabe.
Horrek aukera ematen du kontsultatik kanpoko lana luzatzeko eta astean zehar jazotakoari buruzko informazioarekin saio bakoitzean lantzeko. Profesionalak txostenak berrikusi, errore-patroiak identifikatu eta terapia hobeto planifikatu dezake, aurrez aurreko denbora aprobetxatuz. Gainera, ariketek soinu-estimuluak, ikus-baliabideak, bideoak edo animazioak dituzte, hizketan parte hartzen duten organoen kokapena eta koordinazioa ulertzen laguntzeko. Baina logopedak funtsezkoa izaten jarraitzen du, ReHablak bere lana osatzen du eta tratamendua pertsonalizatzeko tresna gehiago eskaintzen dizkizu.
Zeintzuk izan dira Gogoak prozesu honetan aurkitu dituen erronka nagusiak?
Erronketako bat ahoskatzeen aniztasuna izan da. Hitz bat desberdina izan daiteke jatorri geografikoaren, azentuaren edo adinaren arabera, artikulazio okerrik gabe. IAk berezitasun horiek eta terapiarako garrantzitsuak diren desbideratzeak bereizi behar ditu. Horregatik, plataforma paziente bakoitzaren patroietara eta logopedaren jarraibideetara pixkanaka egokitzeko pentsatuta dago. Kontuan hartu behar izan genuen, halaber, pertsona batzuek zailtasunak dituztela ikusmenean, kognitiboan edo irakurmenean. Behar adina aldiz erreproduzitu daitezkeen erreferentziazko irudiak eta audioak erantsiko ditugu. Hala, ariketaren ulermena ez dago irakurketaren mende soilik.
Zer eragin izan du SPRIren laguntzak Fast Track Innobideak programaren bidez?
Funtsezkoa izan da ReHabla merkatura ailegatzeko. Soluzio teknologikoki aurreratu batetikin hasi genuen, TRL 6tik gertuko heldutasun maila zuena. Programaren laguntzerekin, garapena, balidazioa eta merkaturatzeko prestaketa osatu dugu, TRL 9ra iritsi arte. I+G proiektu gisa sortu zen ekimena, beraz, merkatu-irtenbide eta diru-iturri potentzial berri bihurtu da Gogoarentzat. Laguntzari esker, ibilbide hori osatu ahal izan da, garapen teknologikoan babesa izanez hasi eta haren merkatutatzea lortu arte.
SPRI Taldeak aukera ematen die euskal enpresei haien jardueraren berri emateko bere informazio-kanaletan. Zure proiektua gure gaiekin lotuta badago (I+G+b, digitalizazioa, internazionalizazioa, ekintzailetza, berrikuntza…), Zutaz mintzo gara ekimenean parte har dezakezu. Gainera, laguntza- eta zerbitzu-programetara sar zaitezke.
